Feragat, Kabul ve Sulhte Harç ve Vekalet Ücreti: Ön İnceleme Ayrımı
Feragat, kabul, sulh ve konusuz kalma gibi taraf iradesiyle sona eren dosyalarda harç ve vekalet ücreti, normal kabul-ret hesabından farklı esaslara tabidir. En kritik nokta şudur: harç ve vekalet aynı dosyada bile zıt kurallara göre hesaplanır.
Vekalet ücreti: ölçüt "ilk celse" değil, ön inceleme tutanağıdır
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.6, feragat/kabul/sulh/konusuz kalma hallerinde vekalet ücreti için özel ölçüt koyar:
- Uyuşmazlık ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse → tarife ücretinin yarısı
- Ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse → tarife ücretinin tamamı
Uygulamada ön inceleme çoğu zaman ilk duruşmada yapıldığı için "ilk celseden sonra tam vekalet" ifadesi sık kullanılır. Ancak teknik ölçüt celsenin kaçıncı celse olduğu değil, ön inceleme tutanağının imzalanıp imzalanmadığıdır. Feragat beyanı ilk duruşmada verilse bile, tutanak imzalanmadan önce alınmışsa yarım vekalet hesaplanır.
Harç: maktu üzerinden 1/3 veya 2/3
Karar ve ilam harcı bakımından ölçüt AAÜT değil, 492 sayılı Harçlar Kanunu m.22'dir:
- Feragat/kabul/sulh ilk celsede olursa → karar ve ilam harcının 1/3'ü
- Daha sonraki aşamada olursa → karar ve ilam harcının 2/3'ü
Kritik ayrım: Yargıtay yerleşik içtihadına göre (6. HD 25.03.2014 E.2013/11938 K.2014/3620; 1. HD 2025/1062) feragatte bu oran, dava değeri belirli (nispi) davalarda dahi nispi harç üzerinden değil, maktu karar ve ilam harcı üzerinden uygulanır.
İkisi neden birlikte ama ayrı kontrol edilir?
Aynı dosyada:
- Vekalet ücreti → nispi tarifeden (yüksek dava değerinde yüksek), üstelik aşamaya göre yarım/tam
- Harç → maktu üzerinden 1/3 veya 2/3
Yani bir dosyada vekalet nispi hesaplanırken, harç maktu üzerinden alınır. Bu iki kalem zıt esaslara tabi olduğundan ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Sayısal örnek
500.000 TL değerli bir alacak davasında davacı, ön inceleme tutanağı imzalanmadan feragat etti:
- Harç: 500.000 TL üzerinden nispi hesaplanmaz. Maktu karar harcının 1/3'ü alınır. Davacının yatırdığı peşin nispi harcın fazlası, talep halinde iade edilir (HK m.31).
- Davalı vekili varsa vekalet: Tutanak imzalanmadan feragat edildiği için AAÜT m.6 uyarınca tarife ücretinin yarısı (nispi tarife üzerinden hesaplanan tutarın yarısı).
Aynı feragat ön inceleme tutanağından sonra yapılsaydı: harç maktu üzerinden 2/3, vekalet tarife ücretinin tamamı olurdu.
Feragatte diğer kalemler
- Yargılama gideri: Feragat eden taraf, aleyhine hüküm verilmiş gibi sorumlu tutulur. Kendi giderleri üzerinde kalır; karşı tarafın gideri varsa ona yüklenebilir.
- Vekilin feragati: Vekil feragat ediyorsa vekaletnamede özel yetki aranır; yoksa beyan hakim değerlendirmesine sunulur.
- Taraflar anlaştıysa: Karşı vekalet ücreti konusunda açık anlaşma varsa vekalet ücreti hükme yazılmayabilir.
Araçta "ön inceleme öncesi" seçimi: vekalette yarım ücret + harçta erken aşama oranı (1/3). "Ön inceleme sonrası" seçimi: vekalette tam ücret + harçta sonraki aşama oranı (2/3). İlk celse yapılmış olsa bile ön inceleme tutanağının gerçekten imzalanıp imzalanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.