Kısmen Kabul Nedir? Oran, Harç ve Yargılama Gideri Matematiksel Hesabı

Kısmen kabul, davanın bir kısmının kabul, kalan kısmının reddedilmesidir. Bu kararda hüküm hem "kabul" hem "ret" sonucu içerdiği için harç, vekalet ücreti ve giderler tek bir orana göre değil, kabul edilen ve reddedilen miktarlara göre paylaştırılır. Aşağıda tüm hesap adım adım ve sayısal örnekle gösterilmiştir.

Kullanılacak örnek dosya

• Dava değeri (talep edilen): 100.000 TL
• Kabul edilen (hüküm altına alınan): 40.000 TL
• Davacı yargılama gideri: 10.000 TL
• Davalı yargılama gideri: 2.000 TL
• Arabuluculuk ücreti: 3.200 TL
• Her iki taraf da vekille temsil ediliyor.

Adım 1 — Reddedilen miktarı bul

Reddedilen miktar = Dava değeri − Kabul edilen miktar

100.000 − 40.000 = 60.000 TL

Adım 2 — Kabul ve ret oranını hesapla

Kabul oranı = Kabul edilen / Dava değeri

40.000 ÷ 100.000 = 0,40 → %40

Ret oranı = Reddedilen / Dava değeri

60.000 ÷ 100.000 = 0,60 → %60

Kontrol: Kabul oranı + ret oranı her zaman %100 olmalıdır. %40 + %60 = %100. ✔

Adım 3 — Karar harcını kabul edilen miktara göre kur

Kısmen kabulde karar ve ilam harcı reddedilen tutara göre değil, kabul edilen tutara göre hesaplanır. Yani harç matrahı burada 40.000 TL'dir (100.000 TL değil).

Bu matrah üzerinden hesaplanan nispi harçtan, davacının yatırdığı peşin harç ve varsa tamamlama harcı mahsup edilir. Kalan bakiye sorumlu taraftan tahsil edilir; peşin harç fazla yatırılmışsa talep halinde iade edilir (HK m.31).

Adım 4 — Davacı giderini kabul oranında dağıt

Davacının yaptığı giderin kabul oranına denk gelen kısmı davalıdan alınır:

10.000 × %40 = 4.000 TL davalıdan alınıp davacıya verilir.

Kalan 6.000 TL, davacı o oranda haksız çıktığı için davacı üzerinde bırakılır.

Adım 5 — Davalı giderini ret oranında dağıt

Davalının yaptığı giderin ret oranına denk gelen kısmı davacıdan alınır:

2.000 × %60 = 1.200 TL davacıdan alınıp davalıya verilir.

Kalan 800 TL davalı üzerinde bırakılır.

Adım 6 — Vekalet ücretini iki taraf için ayrı hesapla

• Davacı lehine: kabul edilen 40.000 TL üzerinden AAÜT nispi vekalet ücreti.
• Davalı lehine: reddedilen 60.000 TL üzerinden AAÜT nispi karşı vekalet ücreti.

Bu nedenle kısmen kabul hükmünde iki ayrı vekalet kalemi çıkar. (Nispi ücret AAÜT alt sınırının altına düşerse maktu alt sınır uygulanır.)

Adım 7 — Arabuluculuk ücretini oranla

Dava şartı arabuluculuk ücreti de kabul-ret oranına göre bölünür:

• Davalıdan (kabul oranı): 3.200 × %40 = 1.280 TL
• Davacıdan (ret oranı): 3.200 × %60 = 1.920 TL

Bu tutarlar taraflardan tahsil edilerek Hazineye irat kaydedilir.

Sonuç özeti

• Harç matrahı: 40.000 TL (kabul edilen)
• Davacı gideri: 4.000 TL davalıdan alınır, 6.000 TL üzerinde kalır
• Davalı gideri: 1.200 TL davacıdan alınır, 800 TL üzerinde kalır
• Vekalet: davacı lehine 40.000 TL üzerinden, davalı lehine 60.000 TL üzerinden
• Arabuluculuk: 1.280 TL davalıdan, 1.920 TL davacıdan

Sık yapılan hata: Tek oranı bütün kalemlere aynen uygulamak. Davacı gideri kabul oranıyla, davalı gideri ret oranıyla dağıtılır; harç ise yalnızca kabul edilen tutar üzerinden alınır. Bu üç kalem aynı yüzdeyle çarpılmaz.