Vekalet Ücreti Nasıl Hesaplanır? Nispi ve Maktu Tarife, Alt Sınır ve Birden Fazla Davalı

Karşı vekalet ücreti, vekille temsil edilen taraf lehine ve karar sonucuna göre hükme yazılır. Vekille temsil edilmeyen taraf için vekalet ücreti çıkmaz.

Nispi mi, maktu mu?

• Para ile ölçülebilen davalar (alacak, tazminat, itirazın iptali vb.) → AAÜT nispi tarife.
• Para ile ölçülemeyen davalar (tespit, bazı aile davaları vb.) → maktu tarife; davanın görüldüğü mahkeme türüne göre belirlenir.

Nispi tarife dilimlerle çalışır

Nispi vekalet ücreti tek bir oranla hesaplanmaz; tarifede tutar arttıkça devreye giren kademeli dilimler vardır. Üst dilimlere daha düşük oranlar uygulandığı için 100.000 TL ile 2.000.000 TL'lik bir matrah arasındaki ücret farkı, tutar farkı kadar keskin olmaz. Yani ücret orantılı değil, kademeli büyür.

Matrah karar yönüne göre değişir

• Tam kabul: kabul edilen tutar → davacı lehine.
• Tam ret: dava değeri (reddedilen tutar) → davalı lehine.
• Kısmen kabul: kabul edilen kısım davacı lehine, reddedilen kısım davalı lehine (iki ayrı kalem).

Tarife alt sınırı kontrolü

Hesaplanan nispi ücret, AAÜT'nin maktu alt sınırının altına düşerse, alt sınır uygulanır. Yani düşük dava değerli dosyalarda nispi sonuç ile maktu alt sınır karşılaştırılmalı, hangisi yüksekse o esas alınmalıdır.

Karar tarihindeki tarife esastır

Vekalet ücreti kural olarak karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre hesaplanır. Davanın eski tarihte açılmış olması tek başına eski tarifeyi uygulama nedeni değildir.

Birden fazla davalı varsa

Birden fazla davalı varsa ret sebebinin ortak mı ayrı mı olduğuna bakılır:

• Ortak ret sebebi → davalılar lehine tek vekalet ücreti.
• Ayrı ret sebepleri → her ret sebebi bakımından ayrı vekalet ücreti değerlendirilebilir.

"Davalı vekaleti ayrı ayrı" seçimi isim bazlı hüküm maddesi kurmak içindir; bu seçimden önce ret sebebinin ortak mı ayrı mı olduğu hukuken kontrol edilmelidir.

Özel sona erme halleri

Feragat, kabul, sulh, konusuz kalma ve açılmamış sayılmada vekalet ücreti normal kabul/ret hesabından farklılaşır: AAÜT m.6 ve m.7 devreye girer, ölçüt ön inceleme tutanağıdır ve ücret yarım ya da tam olabilir. Ayrıntı için ilgili başlıklara bakınız.

Vekalet ücreti HMK bakımından yargılama giderlerinden sayılsa da hükümde ayrı kalem olarak gösterilir; yargılama gideri toplamına tekrar eklenirse karşı tarafa mükerrer yük doğar.